De Noordzee heeft bijna nooit dezelfde temperatuur als de lucht op diezelfde dag. Hieronder staat per maand hoe koud het water echt is, gemeten door Rijkswaterstaat, en wat je er dan bij aantrekt. In september is het water trouwens bijna vijf graden warmer dan in mei, daar kijken de meeste mensen van op.
Het zeewater komt uit tien jaar metingen van Rijkswaterstaat. De luchttemperatuur ernaast is het gemiddelde van de dagelijkse maxima over diezelfde tien jaar, want dat is de temperatuur waar je 's middags op het strand mee te maken hebt. Onder de tabel staat precies waar het vandaan komt.
| Maand | Zeewater | Lucht overdag | Wie is warmer | Wat trek je aan |
|---|---|---|---|---|
| Januari | 7,0 °C | 6,8 °C | water +0,2 | 5/4 mmboots, handschoenen en cap |
| Februari | 6,5 °C | 7,7 °C | lucht +1,2 | 5/4 of 6/5/4 mmkoudste maand van het jaar |
| Maart | 7,6 °C | 9,7 °C | lucht +2,1 | 5/4 mmboots, handschoenen en cap aanhouden |
| April | 10,4 °C | 12,6 °C | lucht +2,2 | 4/3 mmboots, handschoenen bij koud water |
| Mei | 14,1 °C | 16,4 °C | lucht +2,3 | 4/3 mmboots naar smaak |
| Juni | 17,9 °C | 19,7 °C | lucht +1,8 | 3/2 mm |
| Juli | 20,1 °C | 20,7 °C | lucht +0,6 | 3/2 mmof shorty op warme dagen |
| Augustus | 20,9 °C | 21,3 °C | lucht +0,4 | 3/2 mm of shortywarmste maand van het jaar |
| September | 19,3 °C | 19,1 °C | water +0,2 | 3/2 mmwarmer dan mei, en veel rustiger |
| Oktober | 15,5 °C | 15,0 °C | water +0,5 | 4/3 mm, of dichte 3/2eind van de maand boots erbij |
| November | 11,7 °C | 10,2 °C | water +1,5 | 4/3 mmboots en handschoenen |
| December | 8,4 °C | 7,9 °C | water +0,5 | 5/4 mm, of dichte 4/3boots, handschoenen en cap |
Veeg de tabel opzij voor alle kolommen →
Drie dingen springen eruit als je de kolommen naast elkaar legt.
Het koudste water zit niet in december, maar in februari. In december is de zee nog 8,4 graden, in februari 6,5. De zee koelt de hele winter door en is pas klaar met afkoelen als de dagen alweer weken langer worden. Trek je in maart een 4/3 aan omdat het buiten al zacht is, dan sta je na twintig minuten te bibberen. Het water heeft die zachte lucht nog niet meegekregen.
Vanaf eind augustus draait het om. Van begin januari tot eind augustus is de lucht overdag warmer dan het water, en daarna is het water warmer tot in januari. Daarom sta je in oktober koud op het strand terwijl het water nog prima is. In april gaat het net andersom: lekker zonnetje op het strand, en dan blijkt het water nog koud.
September is warmer dan mei. In september is het water 19,3 graden en in mei maar 14,1, terwijl de zon even hoog staat. Dat scheelt ruim vijf graden, en dat merk je meteen. Kun je kiezen wanneer je buiten de zomer om het water in gaat, doe het dan in september. Het water is warm, het strand is leeg en er staat vaker golf dan in mei. Hoe die golfkans per maand ligt, staat in onze gids over de beste tijd om te surfen.
Waar deze cijfers vandaan komen. Het zeewater is het gemiddelde van tien jaar tienminutenmetingen van Rijkswaterstaat bij station IJmuiden buitenhaven (2016–2025, ruim een half miljoen metingen). Dezelfde reeks gebruiken we in onze gids over de beste surfmaanden, zodat de getallen op onze site overal gelijk zijn. Ter controle hebben we hetzelfde gerekend voor Hoek van Holland: dat scheelt hooguit een halve graad per maand. De luchttemperatuur is het gemiddelde van de dagelijkse maxima over diezelfde tien jaar, uit het open weerarchief van Open-Meteo (ERA5-reanalyse) op een roosterpunt bij IJmuiden. Wij hebben die 3.653 dagen zelf per maand doorgerekend; de controle met een roosterpunt bij Scheveningen gaf per maand hooguit 0,3 graden verschil. Wat dit wel zegt: hoe koud het water in een gemiddelde maand is, en dus welk pak je moet kopen. Wat dit niet zegt: hoe koud het vandaag is. Een losse dag wijkt makkelijk een paar graden af, en vlak voor de kust of bij een riviermonding kan het weer anders zijn. Alle metingen zijn openbaar: Rijkswaterstaat Waterinfo en Open-Meteo.
De langste dag valt op 21 juni, maar het water is pas half augustus op zijn warmst. De kortste dag valt op 21 december en het water is pas in februari op zijn koudst. Allebei zo'n zes tot acht weken later dan je zou denken.
Dat komt doordat water traag opwarmt en lucht juist heel snel.
Een kuub water houdt meer dan drieduizend keer zoveel warmte vast als een kuub lucht. En de zon warmt niet alleen het bovenste laagje op. Het licht dringt meters diep door, en golven en stroming mengen die warmte door de hele waterkolom. Bij ons is de zuidelijke Noordzee zo'n twintig tot veertig meter diep. Die hele bak moet mee omhoog.
Lucht is daar veel sneller mee klaar. Zet de zon een uurtje door, dan is het 's middags al vijf graden warmer. De zee doet er maanden over om op te warmen, en in de winter net zo lang om weer af te koelen. Daarom loopt het water in de zomer achter en blijft het in de winter nog een tijd warmer dan de lucht.
Daar kun je bij het plannen van je sessie rekening mee houden. Kijk naar het water, niet naar de thermometer op het strand. In april is de lucht overdag 12,6 graden en het water 10,4. Dat verschil van twee graden lijkt niks, maar je ligt anderhalf uur in dat water en staat maar vijf minuten in de lucht. In november is de lucht 10,2 graden en het water 11,7. Dezelfde 4/3 die in april te dun aanvoelt, is in november prima.
Zo lees je 'm. Het zandkleurige vlak is de periode waarin de lucht overdag warmer is dan het water: januari tot en met augustus. Het groenblauwe vlak is de periode waarin het water wint: eind augustus tot in januari. Het grootste verschil in het voordeel van de lucht valt in mei, 2,3 graden. Het grootste verschil in het voordeel van het water valt in november, 1,5 graden. Wat je hier niet in ziet is hoe hard het waait. Dat maakt op het strand meer uit dan die paar graden, en daar gaat het volgende stuk over.
Aan de kust waait het bijna altijd. Bij IJmuiden is de gemiddelde windsnelheid over de dag 21 km/u in januari en 15 km/u in juli. Aan de watertemperatuur verandert die wind niks, maar zodra je uit het water komt merk je hem meteen.
| Lucht | 10 km/u | 20 km/u | 30 km/u | 40 km/u |
|---|---|---|---|---|
| 14 °C | 13,4 °C | 12,4 °C | 11,8 °C | 11,3 °C |
| 10 °C | 8,6 °C | 7,4 °C | 6,6 °C | 6,0 °C |
| 6 °C | 3,9 °C | 2,3 °C | 1,4 °C | 0,6 °C |
| 2 °C | −0,9 °C | −2,7 °C | −3,9 °C | −4,7 °C |
Wat deze tabel wel zegt. Hoe koud de lucht aanvoelt op blote huid: je gezicht, je handen als je geen handschoenen draagt, en je hele lijf op de parkeerplaats. Bij 6 graden en 20 km/u wind, een doodgewone januaridag hier, voelt het als 2,3 graden. Wat deze tabel niet zegt. Hoe koud het water aanvoelt. Windchill werkt op droge huid in de lucht en zegt niets over je lijf onder water, want daar isoleert je pak. Zolang je ligt te peddelen merk je er weinig van.
Je merkt de wind wel tussen de sets, als je zit te wachten met je romp boven water. En bij het omkleden, en op de terugweg naar de auto in een nat pak, want verdampend water koelt je nog eens extra af. Daarom heb je meer aan een cap en handschoenen dan aan een millimeter extra neopreen op je romp. Je hoofd en je handen zijn nu eenmaal de delen die in de wind hangen. Welke dikte bij welk water hoort en wanneer je die accessoires erbij pakt, staat helemaal uitgewerkt in onze wetsuit-gids.
Hoe we deze tabel gemaakt hebben. Wij hebben de gevoelstemperatuur zelf uitgerekend met de standaard windchill-formule (JAG/TI, 2001) die weerdiensten hiervoor gebruiken. De windsnelheden in de kolommen zijn windsnelheid op 10 meter hoogte, zoals in elk weerbericht. De genoemde gemiddelde windsnelheden bij IJmuiden komen uit dezelfde tien jaar dagwaarden als de luchttemperatuur hierboven. Windchill is een schatting voor blote, droge huid en houdt geen rekening met zon, regen of natte kleding.
Alles hierboven zijn maandgemiddelden over tien jaar. Daar kun je prima op afgaan als je een pak gaat kopen. Wil je weten welk pak je vandaag in de auto gooit, dan heb je de meting van vandaag nodig.
Rijkswaterstaat meet de watertemperatuur op een aantal kuststations en zet die metingen openbaar op Waterinfo. Kies daar het onderwerp watertemperatuur en klik je meetpunt aan. Dat is de ruwe bron, zonder vertaling naar wat je aantrekt.
WaveSpotter zet de watertemperatuur per spot en per uur in je verwachting, met het pak dat erbij hoort. Zo zie je in één blik of die 4/3 vanmiddag nog genoeg is, naast de golf, de wind en het tij. Bekijk wat de app laat zien
Bij 6 graden water heb je een goed pak echt nodig, anders wordt het geen sessie maar een probleem. Hieronder staat wat er in volgorde met je gebeurt, en waar je op let bij jezelf en bij de rest.
Je hapt naar adem en gaat veel te snel ademen. Je hart schiet omhoog. Dit is de fase waarin de meeste ongelukken gebeuren, en je hebt hem niet in de hand. Ga daarom rustig het water in, houd je hoofd de eerste tellen boven water en wacht tot je ademhaling normaal is voordat je begint te peddelen.
Na een tijdje in koud water verlies je kracht in je handen, armen en benen. Je vingers trekken krom, de rits van je pak pakken lukt niet meer, peddelen wordt zwaar. Dit gebeurt vóórdat je lichaam echt is afgekoeld, en het is de reden dat mensen buiten blijven steken.
Pas daarna zakt je kerntemperatuur zover dat je onderkoeld raakt. Dat duurt in Noordzeewater doorgaans tientallen minuten tot ruim een uur, en met een goed pak veel langer. Maar tegen die tijd heeft fase 2 je al uit het water moeten hebben.
Over die tijden. Je leest online vaak de nette vuistregel "1-10-1": één minuut om je ademhaling in bedwang te krijgen, tien minuten waarin je nog kunt bewegen, één uur voordat je buiten bewustzijn raakt. Handig om de volgorde te onthouden, maar de getallen zijn niet hard. Het Amerikaanse National Center for Cold Water Safety wijst erop dat koudeshock al binnen seconden fataal kan zijn en dat je spieren soms al na twee minuten weigeren. Lees het dus als volgorde, niet als klok. Wat je aanhebt, hoe fit je bent en hoe koud het water is maken enorm verschil.
Je krijgt je vingers niet meer gestrekt en je verliest grip op je board. Vaak het eerste dat je merkt, en meteen een reden om naar binnen te gaan.
Rillen is normaal en nuttig, zo maakt je lichaam warmte. Maar als je het rillen niet meer kunt onderdrukken, koel je sneller af dan je lichaam kan bijhouden.
Je laat dingen vallen, je woorden gaan slepen, je krijgt je leash er niet af. Koude spieren en een koud hoofd samen.
Als je niks meer voelt, merk je ook niet dat je je snijdt aan een schelp. En meestal volgt de rest van je lijf er kort daarna achteraan.
Het rillen stopt terwijl iemand nog koud is. Dat klinkt als verbetering, maar het is het tegenovergestelde: het lichaam heeft de warmteproductie opgegeven.
Iemand wordt verward, apathisch of vreemd rustig. Iemand die niet meer goed antwoordt, wil gaan liggen of zegt dat het wel goed komt, beoordeelt zichzelf niet meer betrouwbaar.
In beide gevallen: bel 112, haal diegene uit de wind, trek het natte pak uit en wikkel hem droog in. Niet in een hete douche zetten en niet stevig wrijven. Rustig en gestaag opwarmen.
Voor een gewone koude sessie is het een stuk simpeler: blijf kort en zorg dat je daarna snel weer warm wordt. In december en januari is een uur genoeg. Leg droge kleren, een poncho en iets warms te drinken klaar in de auto, en neem een jerrycan met lauw water mee om je pak en je voeten af te spoelen. Dat laatste stuk op de parkeerplaats hoort er gewoon bij. Gaat het je niet om de kou maar om de stroming en de muien: die staan uitgelegd in onze gids over veilig surfen en muien.
Een maandtabel zegt wat een maand meestal doet. In WaveSpotter staat de watertemperatuur per spot en per uur in je verwachting, met het wetsuitadvies erbij, naast de golf, de wind en het tij die samen je surfscore van 1 tot 10 maken. Zo weet je voor je vertrekt welk pak je mee moet nemen. Lees hoe de score werkt · zet me op de lijst
Dat hangt sterk van de maand af. Gemiddeld over 2016 tot en met 2025 gemeten bij IJmuiden is de Noordzee in februari het koudst, 6,5 °C, en in augustus het warmst, 20,9 °C. Het jaargemiddelde ligt rond de 13 °C. In een strenge winter zakt het water een paar graden onder dat gemiddelde, in een warme zomer gaat het er een paar graden overheen.
Gemiddeld over 2016 tot en met 2025, gemeten door Rijkswaterstaat bij IJmuiden buitenhaven: januari 7,0 · februari 6,5 · maart 7,6 · april 10,4 · mei 14,1 · juni 17,9 · juli 20,1 · augustus 20,9 · september 19,3 · oktober 15,5 · november 11,7 · december 8,4 °C. Dit zijn maandgemiddelden over tien jaar, geen voorspelling voor een losse dag.
Omdat de zee traag is. Water houdt per kuub meer dan drieduizend keer zoveel warmte vast als lucht, en de zon moet bij ons een waterlaag van tientallen meters opwarmen. In mei is de zee net klaar met de winter en zit hij op 14,1 °C. In september heeft diezelfde zee een hele zomer warmte opgeslagen en staat hij op 19,3 °C. Dat is 5,2 graden verschil bij ongeveer dezelfde stand van de zon.
Boven de 20 °C een shorty of een 3/2. Tussen 17 en 20 °C een 3/2. Tussen 14 en 17 °C een goed afsluitende 3/2 of een 4/3. Tussen 11 en 14 °C een 4/3 met boots. Tussen 8 en 11 °C een dichte 4/3 of een 5/4, met boots en handschoenen. Onder de 8 °C een 5/4 of 6/5/4, met boots van 5 tot 7 mm, handschoenen en een cap.
Warmst in augustus, gemiddeld 20,9 °C. Koudst in februari, gemiddeld 6,5 °C. Dat is allebei later dan je zou denken, want de langste dag valt op 21 juni en de kortste op 21 december. Het zeewater loopt zo'n zes tot acht weken achter op de zon.
Ja, maar niet voor het water. De windchill-formule die weerdiensten gebruiken geldt voor je huid in de lucht, niet voor je lijf onder water. Je merkt hem wel: bij 6 °C lucht en 20 km/u wind voelt het als 2,3 °C, en dat is wat je gezicht en je handen krijgen tussen de sets en op de parkeerplaats. Een nat pak in de wind koelt bovendien extra af doordat het water verdampt.
Rijkswaterstaat meet de watertemperatuur op een aantal kuststations en publiceert die metingen openbaar via Waterinfo. In WaveSpotter zie je de watertemperatuur per spot en per uur staan, samen met het wetsuitadvies dat erbij hoort, zodat je voor vertrek weet welk pak je meeneemt.
Rillen dat je niet meer kunt stoppen, handen die krom trekken en hun kracht verliezen, gevoelloze voeten, onhandig worden en onduidelijk gaan praten. Ga bij het eerste signaal het water uit. Twee tekens zijn alarmerend: het rillen stopt terwijl je nog koud bent, en iemand wordt verward, apathisch of vreemd rustig. Bel dan 112 en probeer diegene droog en uit de wind te krijgen.
We zijn surfers uit Noordwijk en we bouwen WaveSpotter, een surf-app voor de Nederlandse kust. Het water hier is koud en dat schrijven we ook gewoon zo op. Geen mooie praatjes, wel de getallen waar je een pak op kunt kopen.
De watertemperaturen komen uit de openbare meetreeksen van Rijkswaterstaat (2016–2025) en zijn dezelfde als in onze andere gidsen. De luchttemperatuur, de wind en de gevoelstemperatuur hebben we zelf doorgerekend uit tien jaar dagwaarden; onder elke tabel staat hoe. Klopt er iets niet, of meet jouw spot anders? Mail ons op info@wavespotter.nl, dan passen we het aan.
Bijgewerkt op 24 augustus 2026 · WaveSpotter, Noordwijk · KvK 42120421 · over ons
Per watertemperatuur: 3/2, 4/3 of 5/4, en wanneer boots, handschoenen en cap.
Het juiste momentGolfkans per maand uit dezelfde tien jaar metingen, plus de beste tijd van de dag.
VeiligheidHoe een mui eruitziet, wat je doet als je erin belandt en waar je op let.
Eb en vloedWaarom laag of hoog water het verschil maakt, en hoe je de tijden van Rijkswaterstaat gebruikt.
De verwachting lezenGolfhoogte, periode, wind en getij: stuk voor stuk uitgelegd, met voorbeelden.
Alles op een rijHet overzicht van onze gidsen: verwachting lezen, spots, materiaal en veiligheid.
WaveSpotter toont per spot en per uur de watertemperatuur, het wetsuitadvies en je surfscore. Langs de hele Nederlandse kust. Gratis.
Zet me op de lijst 🤙